(Dom Księży Pallotynów na Kopcu w Wadowicach)

Świę­ty Win­cen­ty Pal­lot­ti był Apo­stołem Rzymu i to wła­śnie w Wiecz­nym Mie­ście po­wsta­li Pal­lo­tyni, ale już za życia Za­ło­ży­cie­la jego cha­ry­zmat roz­prze­strzeniał w różne re­jo­ny świa­ta. Dzia­łal­ność świę­te­go była znana także nie­któ­rym Po­la­kom. A sam Świę­ty Win­cen­ty mo­dlił się za Pol­skę: „Bła­gam Cię, Pani moja, Świę­ta Ma­ry­jo, racz wziąć Pol­skę w swoje ręce. Amen”.

Do Pol­ski Sto­wa­rzy­sze­nie zo­sta­ło prze­szczepio­ne w 1907 roku przez księ­dza Aloj­ze­go Ma­jew­skiego, który po czte­rech la­tach pracy mi­syj­nej Ka­me­ru­nie wró­cił do Pol­ski. Pierw­szy dom po­wstał na Wscho­dzie w Jej­ko­wi­cach, w die­cezji lwow­skiej. Już w grud­niu 1907 roku za­miesz­kał z księż­mi pierw­szy kan­dy­dat na brata. W marcu roku 1908 zgło­si­li się na­stęp­ni.

W 1919 roku ksiądz Aloj­zy Ma­jew­swadki po­wołał do życia Wyż­sze Se­mi­na­rium Du­chow­ne Księ­ży Pal­lo­tynów na Kopcu. Po I woj­nie świa­to­wej, dzię­ki licz­nym po­woła­niom i in­ten­syw­nej pracy a­po­stol­skiej po­dej­mowa­nych w róż­nych dzie­dzinach życia na­stą­pił szyb­ki roz­wój Pal­lo­tynów i już w 1935 roku pol­ską regię pod­nie­siono do rangi pro­win­cji pod we­zwa­niem Ch­ry­stu­sa Króla.

W o­kre­sie mię­dzywojennym po­wstało w Pol­sce wiele no­wych domów pal­lo­tyń­skich m.in. w War­szawie i Oł­ta­rzewie; w pierw­szych dniach wojny pal­lo­ty­ni ob­ję­li pla­ców­kę w Ra­do­miu. Już w o­kre­sie mię­dzywojennym pal­lo­ty­ni pol­scy za­czę­li pracę dusz­pa­ster­ską poza kra­jem.

Przed II wojną świa­to­wą pro­win­cja li­czy­ła: 11 domów, 77 księ­ży, 50 kle­ry­ków po no­wi­cja­cie, 137 braci, 256 kan­dy­datów na księ­ży i 12 na braci.

W cza­sie II wojny świa­to­wej pol­scy pal­lo­ty­ni po­nie­śli do­tkli­we stra­ty. Zgi­nę­ło 29 człon­ków pro­win­cji: 11 księ­ży, 3 kle­ry­ków, 15 braci, w tym wy­nie­sieni na oł­ta­rze przez Jana Pawła II Bło­gosła­wie­ni Mę­czen­ni­cy, ksiądz Józef Jan­kow­ski i ksiądz Józef Sta­nek. Po wy­zwo­le­niu, dzię­ki krwi Mę­czen­ni­ków i wspa­niałej pracy od­da­nych a­po­stol­stwu księ­ży i braci, Sto­wa­rzy­sze­nie po­woli od­bu­dowa­ło swoją świet­ność.

Przy­byli­ście – Dro­dzy Pal­lo­tyni – do Pol­ski pod zna­kiem czło­wie­ka, który żył na ziemi wło­skiej. Pew­nego ro­dza­ju po­kre­wień­stwo re­li­gij­ne i kul­turo­we u­ła­twi­ło Wam przyj­ście do Oj­czy­zny. Sto­wa­rzy­sze­nie wasze zna­lazło u nas od razu pełne zro­zu­mie­nie, dzię­ki głę­bo­kiej du­cho­wej więzi mię­dzy naszą ro­dzi­mą re­li­gij­no­ścią, a re­li­gij­no­ścią wa­szych Za­ło­ży­cie­li. Sto­wa­rzy­sze­nie przy­było na teren Pol­ski w wa­run­kach dość trud­nych, ale jego styl ży­cio­wy i a­po­stol­ski u­ła­twiał głę­bo­kie wsz­cze­pienie się w życie Ko­ścioła ka­to­lic­kiego w na­szym kraju. Dla­te­go też dzi­siaj wspól­nie wspo­mi­na­my z wiel­ką ra­do­ścią wasza pracę. Pra­co­wali­ście w trud­nych wa­run­kach, w o­kre­sie cięż­kich prze­żyć wo­jen­nych i ob­fi­cie pła­ci­li­ście krwią swo­ich pierwszych pra­cow­ni­ków, któ­rzy za­bie­rani z tego domu, gi­nę­li w wię­zie­niach i obozach kon­cen­tra­cyj­nych. Jed­nak­że ich krew, cier­pienia i męka wy­da­ły owoc sto­krot­ny.

Sługa Boży Stefan Kard.Wy­szyń­ski
Ho­mi­lia wy­gło­szona z o­ka­zji 50-lecia o­bec­no­ści
i pracy Sto­wa­rzy­sze­nia Apo­stol­stwa Ka­to­lic­kie­go w Oł­ta­rzewie

Od po­cząt­ku swej dzia­łalności pal­lo­ty­ni w Pol­sce ksz­tał­to­wali świec­kich w duchu a­po­stol­skim przez cza­so­pi­sma, zjaz­dy, dni sku­pie­nia, re­ko­lek­cje za­mknię­te i o­sobi­ste kon­tak­ty. Przed wojną było już kilka ty­się­cy świec­kich współpra­cow­ni­ków, na­le­żą­cych do Zjed­no­czenia Apo­stol­stwa Ka­to­lic­kie­go.W pracy a­po­stol­skiej nie za­po­mniano nigdy o mi­sjach, ale w o­kre­sie po­wojen­nym nie było wa­run­ków do wy­jaz­du księ­ży i braci z kraju. Do­pie­ro w 1963 roku wy­je­chał na misje do Indii ks. Adam Wi­śniew­ski, a na­stęp­nie Pol­scy pal­lo­ty­ni roz­poczę­li prace w Afry­ce. W la­tach dzie­więć­dziesią­tych du­cho­wi sy­no­wie Pal­lot­tiego roz­poczę­li dzia­łalność a­po­stol­ską w kra­jach by­łe­go Związ­ku Ra­dziec­kiego.

(placówki pallotyńskie w Polsce)

Pol­ska Pro­win­cja Ch­ry­stu­sa Króla, u­two­rzona w 1935 roku, prze­ży­wa­ła w o­stat­nich dzie­się­cio­leciach dy­na­micz­ny roz­wój, który do­prowa­dził ją do re­or­ga­ni­zacji i zo­sta­ła prze­kształ­co­na w dwie: pro­win­cję Ch­ry­stu­sa Króla z sie­dzibą za­rzą­du w War­szawie. Pro­win­cja ta o­bej­mu­je wschod­nią część Pol­ski, oraz pro­win­cję Zwia­sto­wania Pań­skie­go z sie­dzibą za­rzą­du w Po­zna­niu. Gra­ni­ca pomię­dzy pro­win­cjami bie­gnie linią za­chod­nią die­cezji: Olsz­tyń­skiej, Płoc­kiej, Ło­wic­kiej, Ra­dom­skiej, Kie­lec­kiej, Kra­kow­skiej.